SESİN AKTARILMASI

Deneyin Amacı: Ses dalgalarını meydana getiren taneciklerin birbirlerini nasıl etkilediğini gözlemlemek.

Hazırlık Soruları:

1- Bilye oynarken bilyelerin birbirine değdiğinde hareketini gözlemle ne sonuç çıkardın?

Kullanılan Araç ve Gereçler:

  6-7 adet madeni para

Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:

1-       Metal paraları eşit aralıklarla bir doğru üzerinde masa veya sıra üzerine yerleştiriniz, herbirini katlayınız.

2-       İlk sıradaki paraya bir kuvvet uygulayarak bir itme veriniz ve paraların hareketlerini ve hareket miktarlarını takip ediniz, neler gözlemlediniz?

  Verileri Değerlendirme:

1-       1nolu para 2 nolu paraya çarpınca diğer paralar etkilendi mi?

2-       En sondaki paraların hareketi ile öndeki paraların hareketlilikleri eşit midir?

3-       En son para hareket etti mi? Neden?

Deney Sonucu:

1nolu paranın 2 nolu paraya çarpması sonucu diğer paralar da hareket eder fakat paraların herbirinin hareketi bir öncekine göre azdır. Çünkü paraların hareket enerjisinin bir kısmı yüzeylerin (hava, zemin ve çarpma) teması nedeniyle ısı vb. enerjilere dönüşmüştür. Ses dalgalarını meydana getiren taneciklerde  ses dalgalarını taneciklerin bir sonraki taneciğe enerjisini aktarması ile yayılır.

Teorik Bilgi:

Katı, sıvı ve gaz maddelerde ses yayılırken bir tanecik titreşirken çevresindeki taneciklerinde titremesine neden olur. Onlarda diğerlerini titreştirir ve enerjilerini birbirlerine aktarır. Fakat her etkileşmede enerjilerinin bir kısmı kaybolur yani başka bir enerji türüne dönüşür.     

SESİN ÖZELLİKLERİ

İşittiğimiz seslerin bazısı çok şiddetli veya hafif, bazıları ince veya kalındır. Seslerdeki bu farklar, ses kaynaklarındaki sesin oluşma sebebine bağlıdır. Buna “Sesin Özelliği” denir. Sesin özelliklerini üçe ayırmak mümkündür.

1.Sesin şiddeti

2.Sesin yüksekliği

1. Sesin Şiddeti: Sesin kuvvetli veya zayıf olmasını ayırt etmeyi sağlayan niteliktir. Titreşen cismin denge konumu ile yapmış olduğu uzaklığa GENLİK (salınım) denir. Titreşen cismin genliği arttıkça sesin şiddeti artar, genlik azaldıkça sesin şiddeti azalır. Bir davula tokmağı ile kuvvetlice vurulursa çıkan sesin şiddeti fazla, hafifçe vurulursa çıkan sesin şiddeti az olur.

Sesin şiddeti debisel (Db) ile ölçülür. İşitme eşiğindeki sesin şiddeti 0 Db'dir. 10        Db'lik artış şiddetin iki katına çıkması demektir.

2. Sesin Yüksekliği: sesin ince veya kalın olmasını ayırt etmeyi sağlayan özelliktir. Sesin yüksekliği, ses kaynağının titreşim hızına (frekansına) bağlıdır. FREKANS bir saniyedeki titreşim sayısıdır ve frekans arttıkça ses incelir,frekans azaldıkça ses kalınlaşır. Kulak 20 ile 2000 frekans aralığındaki sesleri duyabilir. 20 frekans altındaki sesleri duyamayız ve bu seslere enforsonik (ses altı) sesler denir. 20000 frekans üzerindeki sesleri de duyamayız. Bu seslere de ultrasonik (ses üstü) sesler denir.

Ayrıca sesi oluşturan bir cismin titreşim frekansı cismin boyuna, cinsine, kalınlığına ve gerginliğine bağlıdır. Kısa, ince ve gergin tel ince ses, kalın,,uzun, ve gevşek teller kalın ses çıkartır.